Langdurig slikken van maagbeschermers verhoogt risico op vitamine B12 deficientie

Protonpompremmers (PPI) en histamine-2-receptorantagonisten (H2Ras) remmen de productie van zuur in de maag. Ze worden dan ook voorgeschreven bij patiënten die last hebben van zuurbranden of maagbescherming nodig hebben bij het gebruik van NSAID’s. Maagzuur wordt naast intrinsic factor in de pariëtale cellen van de maag geproduceerd. Intrinsic factor is nodig voor de opname van vitamine B12 in het terminale ileum. In hoeverre is het gebruik van PPI en H2Ras ook van invloed op de productie van intrinsic factor en hiermee indirect op de opname van vitamine B12?

Jameson et al. deden een casecontroleonderzoek bij 25.956 patiënten met een te laag vitamine B12. Ondanks de gebruikelijke beperkingen van een casecontroleonderzoek lijken er in dit geval wel sterke argumenten te zijn voor een causale relatie tussen het gebruik van PPI’s en H2Ras en het optreden van een vitamine-B12-deficiëntie. Vooralsnog blijven het prima medicamenten, maar oplettendheid is geboden, zeker bij het voorschrijven aan jonge patiënten, gedurende 2 jaar of langer.

Bij de onderzochte cases zochten zij 184.199 controlepatiënten die met de casepatiënten werden gematcht, onder andere voor leeftijd, geslacht, regio, ras en etniciteit. Met behulp van logistische regressiemodellen werden odds ratio’s berekend voor de verschillende groepen van PPI- en H2Ras-gebruikers. De odds ratio’s werden gebruikt als een schatting van het relatieve risico op een vitamine-B12-deficiëntie bij gebruikers van maagzuurremmers, ten opzichte van niet gebruikers.

Personen die 2 jaar of langer PPI’s gebruikten, hadden 65% meer kans op een vitamine-B12-deficiëntie dan niet-gebruikers. Voor H2Ras was het risico 25% groter. Hoe jonger de patiënt, hoe groter het risico. Het risico was 8 maal hoger bij 30-jarigen, daalde met de leeftijd en was bij 80-jarigen in beide groepen gelijk. De kans op een vitamine-B12-deficiëntie groeide naarmate de dagelijkse doses en de duur van de behandeling met zuurremmers toenamen. Deze trends waren wel statistisch significant, maar niet al te sterk. Naarmate het staken van de zuurremmers langer geleden was, werd de kans op het normaliseren van het vitamine B12-niveau weer groter.

Lam JR, et al. Proton Pump Inhibitor and Histamine 2 Receptor Antagonist Use and Vitamin B12 Deficiency. JAMA. 2013;310(22):2435-2442.

Foto: Kannanimages/Shutterstock