Infectiegevaar bij patiënten zonder milt: blijf waakzaam!

Door het bijzondere vaatbed met een trage bloedstroom heeft de milt een belangrijke functie bij het wegvangen van micro-organismen, vooral de pneumokok. Ook zorgt de milt voor vroege vorming van antistoffen. Patiënten zonder (functionerende) milt lopen dan ook een hoog risico op ernstig verlopende infecties (post splenectomie sepsis). De lever kan deze filterfunctie deels overnemen, maar alleen wanneer de micro-organismen beladen zijn met antistoffen. Daarom is het van belang dat mensen zonder (functionerende) milt adequaat gevaccineerd zijn. Het gaat om patiënten na een miltextirpatie of met een congenitale asplenie en om patiënten bij wie de milt wegens onderliggend lijden niet goed functioneert. Deze laatste, zeer diverse groep betreft onder andere patiënten met sikkelcelziekte en patiënten die een miltinfarct of miltbestraling hebben gehad. Ook andere hemolytische anemieën en chronische darmziekten zoals coeliakie en colitis ulcerosa kunnen de miltfunctie verminderen, maar het is vaak lastig om de ernst hiervan in te schatten.

Onlangs publiceerde het LCI (Landelijke Coördinatie Infectieziektenbestrijding) een richtlijn over de preventie van infecties bij patiënten met een (functionele) asplenie. Deze richtlijn beschrijft het belang en de uitvoering van pneumokokkenvaccinatie (bij voorkeur met het geconjugeerde vaccin), jaarlijkse influenzavaccinatie en vaccinatie tegen Hib en meningokokken groep C. Vaccinaties alleen beschermen echter onvoldoende. Daarom geeft de richtlijn ook indicaties voor het profylactisch gebruik van antibiotica. Bij de eerste tekenen van infectie dienen alle patiënten met een (functionele) asplenie binnen een uur te starten met antibiotica, waarvan zij de eerste gift altijd bij zich moeten hebben. Na een bijtwond van hond of kat wordt een antibiotische profylaxe van een week aangeraden. Ook geeft de richtlijn adviezen voor antibiotische profylaxe bij reizen, zoals malariaprofylaxe. (Wim Opstelten)